[Pháp luật -Báo Người cao tuổi] - Tòa án nhân dân tỉnh Bình Thuận: Từ đường cũng bị chia di sản thừa kế?

Nhà số 10 Tăng Bạt Hổ, TP Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận không phải do ông Nguyễn Nhì tạo lập mà của người cô là bà Nguyễn Thị Mai giao để làm từ đường. Năm 1988, ông Nhì làm di chúc cho hai con mỗi người một nửa. Ông mất, hai người con lập văn bản chia nhà rồi được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở. Nay người em khởi kiện buộc người anh giao nhà và đã được hai cấp tòa chấp thuận? Như thế là Tòa cũng sai…

Tất cả đều trái luật Nội dung di chúc của ông Nguyễn Nhì là: “Sau khi tôi mất, hai con là Nguyễn Sỹ Trung và Nguyễn Thị Thu Vân, mỗi người được hưởng một nửa nhà số 10 Tăng Bạt Hổ Phan Thiết và có bổn phận thờ cúng ông bà”. Năm 2003, hai con ông Nhì đã làm tờ thỏa thuận chia đôi nhà số 10 Tăng Bạt Hổ và đã được phòng Tư pháp TP Phan Thiết thị thực. Năm 2008, UBND thành phố Phan Thiết cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở cho ông Nguyễn Sỹ Trung và bà Nguyễn Thị Thu Vân. Trong đó giấy chứng nhận quyền sử dụng nhà ở và quyền sử dụng đất ở mang tên bà Nguyễn Thị Thu Vân cấp ngày 29/7/2008 có diện tích 66,30m2. Theo hồ sơ nguyên văn chữ Hán để lại (có xác nhận của Xã trưởng Phan Thiết được dịch ra tiếng Việt) thì vào năm Khải Định thứ 6, ngày 26 tháng 11, bà Nguyễn Thị Mai và các con kí giấy giao cho người cháu là Nguyễn Nhì căn nhà số 10 đường Tăng Bạt Hổ Phan Thiết và 100 đồng (mục đích là phóng trái thu lợi) để thờ tự tổ tiên. Như vậy, căn nhà này là từ đường của dòng họ, ông Nguyễn Nhì không có quyền di chúc cho con. Vì thế, từ việc thỏa thuận phân chia nhà giữa ông Nguyễn Sỹ Trung – bà Nguyễn Thị Thu Vân đến xác nhận của phòng Tư pháp TP Phan Thiết cùng hai giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở do UBND thành phố Phan Thiết cấp năm 2008 đều trái pháp luật. Năm 2011, bà Vân khởi kiện, yêu cầu ông Trung giao nhà. Ngày 26/9/2012 TAND thành phố Phan Thiết xét xử sơ thẩm, chấp nhận yêu cầu của bà Vân, buộc ông Nguyễn Sỹ Trung giao cho bà Nguyễn Thị Thu Vân căn nhà có diện tích đất 66,30m2 theo giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở. Buộc bà Vân hoàn lại cho ông Trung 36.199.800 đồng tiền sửa chữa nhà. Ông Trung và vợ là bà Ngô Thị Anh kháng cáo. Nhà số 10 Tăng Bạt Hổ, TP Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận. Quan điểm Tòa án và Viện Kiểm sát đều sai Ngày 12/6/2013, TAND tỉnh Bình Thuận đưa vụ án trên ra xét xử phúc thẩm. Về cơ bản, Tòa phúc thẩm đồng ý với nội dung án sơ thẩm nhưng theo đề nghị của đại diện VKSND tỉnh thì các con của ông Nguyễn Sỹ Trung bà Ngô Thị Anh sinh sống trong nhà này nhưng không đưa họ vào tham gia tố tụng là sai. Khi tuyên buộc trả nhà, Tòa sơ thẩm chỉ tuyên ông Trung trả nhà mà không buộc vợ con ông Trung phải trả nhà là không đúng. Số tiền sửa chữa nhà là do vợ chồng ông Nguyễn Sỹ Trung, bà Ngô Thị Anh bỏ ra nhưng Tòa sơ thẩm tuyên buộc bà Vân phải trả cho ông Trung 36.199.800 đồng là chưa chính xác mà phải trả cho vợ chồng ông Trung, bà Anh mới đúng. Kết quả là Tòa phúc thẩm tuyên hủy án sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án cho TAND thành phố Phan Thiết giải quyết lại sơ thẩm theo thủ tục chung. Như vậy, chỉ một số tình tiết phụ là phải sửa, còn về cơ bản, Tòa phúc thẩm và Viện Kiểm sát cùng cấp có chung quan điểm với Tòa sơ thẩm. Nghĩa là cả hai cấp Tòa đều đồng ý chia di sản thừa kế nhà số 10 Tăng Bạt Hổ. Tại hai phiên tòa, bị đơn đều nói đi nói lại nhiều lần rằng nhà số 10 Tăng Bạt Hổ không phải do ông Nguyễn Nhì tạo lập mà do bà Mai giao, mục đích là để làm nơi thờ cúng ông bà. Trong bản án phúc thẩm Tòa cũng nhắc đi nhắc lại rằng nhà số 10 Tăng Bạt Hổ do bà Mai để lại, nhưng để lại làm gì thì… Tòa không nói. Phải chăng đây là “cái mẹo” lập lờ của cả hai cấp Tòa để dễ bề làm theo yêu cầu của nguyên đơn? Bà Nguyễn Thị Mai giao căn nhà này cho ông Nguyễn Nhì không phải là cho ông làm chỗ ở, làm tài sản riêng mà mục đích là để làm nơi thờ cúng tổ tiên. Vì coi trọng tổ tiên, ông bà, cha mẹ mà người cô đã giao cho cháu một ngôi nhà để làm nơi thờ cúng lâu dài. Nhưng UBND thành phố Phan Thiết cho chia đôi căn nhà rồi cấp giấy chứng nhận cho hai người là hoàn toàn trái ý nguyện của bà Mai. Bởi vì khi căn nhà đã thành tài sản riêng thì mỗi người đều có quyền bán phần của mình đi, như vậy còn đâu là từ đường, lấy đâu chỗ để thờ cúng tổ tiên? Không chỉ hai cấp Tòa mà ngay cả VKSND tỉnh cũng có quan điểm sai? Tại sao Tòa án và Viện Kiểm sát lại hiểu vấn đề như vậy? Thật vô lí! Vụ án đang được tiến hành lại từ đầu, cần xem xét và tôn trọng ý nguyện của bà Mai. Nhà số 10 Tăng Bạt Hổ không phải tài sản riêng của ông Nhì mà là nơi thờ cúng tổ tiên, tức là từ đường, do bà Nguyễn Thị Mai, một người con gái trong dòng họ hiến tặng. Đó là tài sản chung nên không được chia, không được bán. Tòa phải bác đơn khởi kiện của bà Nguyễn Thị Thu Vân. Yêu cầu UBND thành phố Phan Thiết thu hồi hai giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở của ông Trung và của bà Vân. Trần Hoành Sơn